سنسور دستگاه پوز: عیبیابی مشکلات و ارتباط حیاتی با رول کاغذ
دستگاه کارتخوان (POS) برای عملکرد روان و قابل اطمینان، به شدت به یک سری سنسور کوچک اما حیاتی وابسته است. این سنسورها وضعیت فیزیکی رول کاغذ را پایش میکنند و اطلاعات را به برد اصلی دستگاه گزارش میدهند. خطا در عملکرد هر یک از این سنسورها میتواند به توقف کامل عملیات چاپ، صدور پیامهای هشدار غلط یا چاپهای ناقص بینجامد. آنچه بسیاری از کاربران و حتی برخی تعمیرکاران به آن کمتر توجه میکنند، ارتباط تنگاتنگ و دوسویه بین سلامت این سنسورها و ویژگیهای فنی رول کاغذ مصرفی است.
یک رول کاغذ با مشخصات نامناسب میتواند سنسورهای سالم را به خطا بیندازد و بالعکس، یک سنسور معیوب حتی با بهترین رول کاغذ نیز دچار مشکل خواهد شد. این مقاله به واکاوی عمیق عملکرد انواع سنسورهای مرتبط با کاغذ در دستگاههای پوز، روشهای تشخیص دقیق خطا و ارائه راهکارهایی میپردازد که نه تنها بر تعمیر سنسور، بلکه بر انتخاب صحیح مواد مصرفی تأکید دارد.
درصورت نیاز به کسب اطلاعات بیشتر درمورد سنسور دستگاه پوز میتوانید با تلفن تماس ۰۲۱۸۸۵۹۴۲۴۸ و یا ۰۹۳۶۹۸۱۰۱۷۷ تماس حاصل نمایید.
آشنایی با سنسورهای حیاتی مرتبط با کاغذ در دستگاه پوز
سه سنسور اصلی در بیشتر دستگاههای کارتخوان، مدیریت فرآیند چاپ را بر عهده دارند. درک نوع و مکان این سنسورها، نخستین گام در عیبیابی است.
۱. سنسور وجود/آغاز کاغذ (Paper Sensor / Paper Present Sensor)
این سنسور معمولاً در ابتدای مسیر کاغذ، پس از محل قرارگیری رول و قبل از غلتک پلاتن قرار دارد.
- نوع: اغلب از نوع نوری (اپتیکال) یا گاهی مکانیکی (اهرمی).
- وظیفه: تشخیص وجود یا عدم وجود کاغذ در مسیر چاپ. هنگامی که کاغذ از جلوی سنسور عبور میکند، وضعیت سنسور تغییر کرده و به دستگاه اعلام میکند که “کاغذ حاضر است” و آماده چاپ میباشد. اگر دستگاه روشن شود و این سنسور کاغذی تشخیص ندهد، ممکن است پیغام “NO PAPER” یا “کاغذ وارد کنید” نمایش دهد.
- مکان یابی: معمولاً به صورت یک شکاف کوچک در پلاستیک مسیر کاغذ دیده میشود که یک LED مادون قرمز در یک طرف و یک فتودیود در طرف دیگر قرار دارد.
۲. سنسور پایان رول کاغذ (Paper End Sensor / Paper Low Sensor)
این سنسور عملکردی مشابه سنسور وجود کاغذ دارد، اما در موقعیتی کاملاً متفاوت نصب شده است.
- نوع: غالباً از نوع نوری (اپتیکال).
- وظیفه: تشخیص قطر رول کاغذ. این سنسور به سمت مرکز رول کاغذ (هسته مقوایی) نشانه رفته است. وقتی قطر رول کاغذ به دلیل مصرف، کاهش یافته و به حد مشخصی (معمولاً وقتی فقط چند متر کاغذ باقی مانده) میرسد، نور سنسور به هسته مقوایی برخورد کرده و بازتاب متفاوتی دارد. این تغییر، به دستگاه اعلام میکند که رول در حال اتمام است و پیغام “PAPER LOW” یا “تعویض رول” نمایش داده میشود.
- مکان یابی: در محفظه قرارگیری رول کاغذ، معمولاً روی یک برجستگی پلاستیکی که به سمت مرکز رول اشاره میکند.
۳. سنسور موقعیت چاپ (Print Position Sensor / Mark Sensor)
این سنسور در دستگاههای پیشرفتهتر یا چاپگرهای حرارتی صنعتی یافت میشود و در پوزهای رستورانی برای چاپ دقیقتر روی فرمهای از پیش چاپ شده ممکن است وجود داشته باشد.
- نوع: نوری، حساس به علامتهای سیاه (Mark) روی پشت کاغذ.
- وظیفه: تشخیص نقطه شروع چاپ روی هر برگ یا فرم. هنگامی که علامت سیاه روی پشت کاغذ از جلوی سنسور عبور کند، چاپ از آن نقطه آغاز میشود تا همترازی کامل حفظ شود.
- مکان یابی: در مسیر کاغذ و نزدیک به هد چاپ.
مشکلات رایج سنسورها و نحوه تشخیص منبع خطا
خطاهای مربوط به سنسورها معمولاً با پیامهای روی نمایشگر دستگاه یا رفتارهای غیرعادی چاپ خود را نشان میدهند. تشخیص اینکه مشکل از سنسور است یا از رول کاغذ، نیازمند یک رویکرد نظاممند است.
درصورت نیاز به کسب اطلاعات درمورد عیبیابی مشکلات رایج چاپ میتوانید در لینک مقالات مطالعه کنید.
سناریوی اول: دستگاه پیغام “NO PAPER” یا “INSERT PAPER” میدهد، اما رول پر است.
این رایجترین خطای مرتبط با سنسورها است.
- علل احتمالی مرتبط با رول کاغذ:
- عرض نادرست رول: رول کاغذ بیش از حد باریک است و از جلوی سنسور وجود کاغذ عبور نمیکند یا آن را فعال نمیکند.
- محل نامناسب شروع کاغذ: کاغذ به درستی از زیر سنسور وجود کاغذ عبور داده نشده است. نوک کاغذ باید حتماً از بین این سنسور عبور کند.
- کاغذ بیش از حد نازک یا شفاف: در سنسورهای نوری، اگر کاغذ به اندازه کافی کدر نباشد، نور از آن عبور کرده و سنسور تصور میکند کاغذی وجود ندارد.
- تابخوردگی یا پیچش شدید نوک کاغذ: باعث میشود کاغذ نتواند سنسور را به درستی فعال کند.
- علل احتمالی مرتبط با سنسور:
- کثیف بودن سنسور (عارضه شایع): گرد و غبار، خرده کاغذ یا بقایای چسب روی لنز سنسور نوری نشسته و مانع از تشخیص میشود.
- جابجایی فیزیکی سنسور: سنسور از محل خود کمی جابجا شده و همترازی خود را با مسیر کاغذ از دست داده است.
- خرابی الکترونیکی سنسور یا مدار مربوطه: سنسور سوخته یا اتصال آن قطع شده است.
- راهکار عیبیابی گام به گام:
- تست با رول استاندارد: ابتدا مطمئن شوید رول کاغذی که استفاده میکنید، عرض دقیق و کیفیت مناسب دارد. از یک رول کاملاً نو و از برند معتبر استفاده کنید.
- بررسی مسیر کاغذ: دستگاه را خاموش کرده و رول را خارج کنید. مسیر کاغذ را از ابتدا تا انتها به دقت نگاه کنید. نوک کاغذ جدید را حتماً به صورت صاف و دقیقاً از مسیر مشخص شده (معمولاً از زیر یک قطعه پلاستیکی که سنسور زیر آن قرار دارد) عبور دهید.
- تمیز کردن سنسور: با استفاده از هوای فشرده (دمنده) یا یک برس نرم و کوچک، گرد و غبار اطراف شکاف سنسور وجود کاغذ را پاک کنید. هرگز از اشیاء نوک تیز برای تمیز کردن داخل شکاف استفاده نکنید. برای آلودگیهای جدی، میتوان از یک تکه پارچه نرم آغشته به الکل ایزوپروپیل استفاده کرد، اما باید بسیار محتاط بود تا مایع وارد سنسور نشود.
- تست دستی سنسور (برای افراد با تجربه): در برخی دستگاهها، با فشار دادن یک شیء غیربراق (مثل خلال دندان پلاستیکی) به محل سنسور در حالت روشن، میتوان تشخیص داد آیا سنسور واکنش نشان میدهد یا خیر. اگر با وجود فشار، پیغام خطا باقی ماند، احتمال خرابی سنسور زیاد است.
سناریوی دوم: دستگاه پیغام “PAPER LOW” را خیلی زود یا اصلاً نمایش نمیدهد.
- علل احتمالی مرتبط با رول کاغذ:
- هسته مقوایی با قطر داخلی نامتعارف: اگر هسته رول کاغذ بیش از حد پهن یا باریک باشد، سنسور پایان رول نمیتواند فاصله صحیح را تشخیص دهد.
- هسته مقوایی شکسته یا له شده: باعث تغییر زاویه برخورد نور سنسور میشود.
- رولهای با قطر کم (مینی رول): برخی رولهای کوچک ممکن است از ابتدا توسط سنسور به عنوان “رول کم” تشخیص داده شوند.
- علل احتمالی مرتبط با سنسور:
- کثیف بودن لنز سنسور پایان رول.
- تنظیم حساسیت (در برخی مدلها): حساسیت سنسور برای تشخیص فاصله تنظیم شده و ممکن است نیاز به کالیبراسیون داشته باشد.
- خرابی سنسور.
- راهکار: تمیز کردن سنسور پایان رول در محفظه رول. استفاده از رولهای استاندارد با هسته سالم. در صورت تکرار، دستگاه可能需要 بازرسی فنی.
سناریوی سوم: کاغذ به طور مکرر گیر میکند (Jamming).
اگرچه گیرکردن کاغذ میتواند علل مکانیکی زیادی داشته باشد، اما سنسورها نیز در این پدیده نقش دارند.
- علل احتمالی مرتبط با رول کاغذ:
- لبههای بریدهشده نامنظم یا دندانهدار: لبههای ناصاف هنگام عبور از سنسورها و غلتکها میتوانند باعث گیرکردن موقت شوند.
- کاغذ بیش از حد نرم یا شل: استحکام کششی کافی ندارد و در مسیر جمع میشود.
- رول پیچخورده یا تابدار.
- علل احتمالی مرتبط با سنسور:
- سنسور وجود کاغذ به درستی ریست نمیشود: پس از هر برش، سنسور باید دوباره حالت “عدم وجود کاغذ” را گزارش کند تا چرخه بعدی آغاز شود. اگر سنسور گیر کند یا کثیف باشد، ممکن است چرخه را به درستی تکمیل نکند و موتور به کشیدن کاغذ ادامه دهد که منجر به جمع شدن و گیرکردن آن میشود.
- راهکار: استفاده از رول با برش تمیز و لبه صاف. تمیز کردن سنسور وجود کاغذ. بررسی سلامت تیغه برش (کاتر).
تأثیر مستقیم مشخصات فنی رول کاغذ بر عملکرد سنسورها
همانطور که مشهود است، کیفیت رول کاغذ نقش تعیینکنندهای در تعامل با سنسورها دارد. در این بخش این ارتباط را دقیقتر بررسی میکنیم.
۱. عرض رول (Width)
عرض رول باید دقیقاً مطابق با استاندارد دستگاه باشد (معمولاً ۵۷.۵ میلیمتر ±۰.۵ برای دستگاههای ۸۰میلیمتری). رول باریکتر ممکن است:
- از جلوی سنسور وجود کاغذ عبور نکند و باعث خطای “NO PAPER” شود.
- در مسیر لق بزند و موقعیت خود را از دست بدهد، که میتواند منجر به فعالسازی نامنظم سنسور شود.
۲. قطر خارجی رول (Outer Diameter) و هسته (Core)
قطر خارجی: رولهای با قطر بسیار بزرگ (بیش از ۸۰ میلیمتر) ممکن است در محفظه جا نشوند یا به سنسور پایان رول فشار بیاورند و به آن آسیب فیزیکی وارد کنند.
هسته مقوایی:
- قطر داخلی استاندارد: معمولاً ۱۲ یا ۱۷ میلیمتر است. هر اندازه دیگر میتواند در جایگاه رول شل یا سفت شود و بر قرائت سنسور پایان رول تأثیر بگذارد.
- استحکام هسته: هسته نرم یا شکسته، باعث لرزش و چرخش نامنظم رول میشود که بر ثبات عبور کاغذ از جلوی سنسورها تأثیر منفی دارد.
- صافی سطح هسته: هسته ناصاف میتواند بازتاب نور سنسور پایان رول را به هم بزند.
۳. کیفیت برش لبهها (Edge Cutting)
لبههای بریدهشده باید صاف، تمیز و عاری از پرز باشند.
- لبههای دندانهدار یا پرزدار میتوانند مانند یک توده کوچک هنگام عبور از سنسور عمل کنند و باعث تشخیص لحظهای و نادرست شوند.
- پرزها ممکن جدا شده و روی لنز سنسورها بنشینند و باعث کدر شدن آنها گردند.
۴. ضخامت و استحکام کششی (Caliper & Tensile Strength)
کاغذ بسیار نازک و شل ممکن است در حین عبور از سنسور خم شود و آن را به درستی فعال نکند. کاغذ بسیار ضخیم و سفت نیز ممکن است به اهرم سنسورهای مکانیکی فشار بیش از حد وارد کند.
برنامه نگهداری پیشگیرانه برای سنسورها و انتخاب رول مناسب
برای به حداقل رساندن مشکلات، یک روال ساده اما مؤثر توصیه میشود.
نگهداری ماهانه سنسورها:
- خاموش کردن و جدا کردن دستگاه از برق.
- باز کردن درب محفظه رول کاغذ و درب مسیر کاغذ (در صورت امکان).
- استفاده از هوای فشرده (دمنده لپتاپ) برای دمیدن گرد و غبار از روی و اطراف تمام شکافهای سنسور.
- برای آلودگیهای مقاوم: استفاده از یک گوش پاککن (سوآپ) کاملاً خشک یا آغشته به مقدار بسیار ناچیز الکل ایزوپروپیل و تمیز کردن *بیرون* شکاف سنسور با حرکات بسیار ملایم.
- بستن دربها و تست دستگاه با یک رول کاغذ مرغوب.
استانداردهای انتخاب رول کاغذ برای عملکرد بهینه سنسورها:
- دقت ابعادی: خرید از تأمینکنندگانی که بر دقت عرض و قطر هسته رولها نظارت دارند.
- برش لیزری یا تمیز: رولهایی با لبههای صاف و بدون پرز انتخاب کنید.
- هسته مقوایی سخت و صاف: هنگام خرید، میتوانید استحکام هسته را با فشار دادن تست کنید.
- عدم تابخوردگی: رول را از نظر پیچش یا تاب برداشتن بررسی نمایید.
تشخیص پیشرفته: چه زمانی مشکل از سنسور نیست؟
گاهی اوقات، علائمی که به سنسور نسبت داده میشود، منشأ دیگری دارند.
- پیغام “NO PAPER” متناوب همراه با چاپ ناقص: ممکن است مشکل از هد چاپ یا غلتک پلاتن باشد که کاغذ را به درستی نمیکشد، بنابراین کاغذ به سنسور بعدی نمیرسد. ابتدا چاپ را بررسی کنید.
- عدم نمایش “PAPER LOW” و چاپ روی هسته مقوایی: این یک شکست مکانیکی واضح است. موتور کشش کاغذ یا چرخ دنده مربوطه ممکن است شکسته باشد، بنابراین سنسور حتی اگر کار کند، نمیتواند از چاپ روی مقوا جلوگیری کند.
- خطاهای سنسور پس از شوک فیزیکی (افتادن دستگاه): احتمال جابجایی یا شکستگی مکانیکی سنسور یا برد آن زیاد است.
- خطا فقط با یک نرمافزار یا یک صندوق خاص: ممکن است مشکل از درایور چاپگر یا تنظیمات نرمافزار باشد که دستورات غلط به دستگاه میفرستد.
جمعبندی تخصصی
سنسورهای دستگاه پوز، حلقه اتصال بین دنیای فیزیکی (رول کاغذ) و دنیای الکترونیکی (برد کنترل) هستند. عملکرد بیعیب آنها نه تنها به سلامت خود سنسور، بلکه به ویژگیهای دقیق و استاندارد مواد مصرفی، یعنی رول کاغذ، وابسته است. یک رویکرد عیبیابی مؤثر، همواره باید هر دو جنبه را همزمان مورد بررسی قرار دهد: سلامت سختافزاری سنسورها و کیفیت رول کاغذ. تجربه نشان میدهد درصد قابل توجهی از خطاهای گزارششده به عنوان “مشکل سنسور”، با تعویض رول کاغذ بیکیفیت با یک رول استاندارد و تمیز کردن ساده سنسورها برطرف میشوند.
سرمایهگذاری در خرید رول کاغذ با کیفیت و دارای ابعاد دقیق، در واقع سرمایهگذاری برای کاهش زمان از کارافتادگی دستگاه، جلوگیری از تنشهای غیرضروری به پرسنل و حفظ جریان نقدینگی روان کسبوکار است. هنگام مواجهه با خطاهای سنسور، پیش از هر اقدام پرهزینه تعمیر یا تعویض، این سؤالات را از خود بپرسید: آیا رول کاغذ من کاملاً استاندارد است؟ آیا سنسورها تمیز هستند؟ آیا کاغذ به درستی در مسیر قرار گرفته است؟ پاسخ به این پرسشهای ساده، در بسیاری از موارد، راه حل مشکل خواهد بود.
سؤالات متداول کاربران
- دستگاه من همیشه پیغام “کاغذ نیست” میدهد، حتی با رول جدید. سنسور را تمیز کردم ولی فایدهای نداشت. چه کار کنم؟
پس از اطمینان از استاندارد بودن رول و تمیز کردن سنسور، دو احتمال باقی میماند: ۱- سنسور به طور فیزیکی جابجا شده است. ممکن است پایه پلاستیکی آن شکسته باشد. ۲- سنسور خراب شده است. در این حالت، نیاز به بررسی توسط تعمیرکار دارید تا سلامت الکتریکی سنسور و مدار آن چک شود. - سنسور پایان رول دستگاهم از کار افتاده و روی مقوا چاپ میکند. آیا میتوانم موقتاً آن را غیرفعال کنم؟
در برخی دستگاهها از طریق منوی تنظیمات میتوان هشدار پایان کاغذ را غیرفعال کرد، اما این کار توصیه نمیشود زیرا خطر چاپ روی هسته مقوایی و آسیب به هد چاپ وجود دارد. بهتر است در اسرع وقت نسبت به تعمیر یا تعویض سنسور اقدام کنید. - آیا میتوان سنسور دستگاه پوز را خودم تعویض کنم؟
اگر مهارت لحیمکاری و کار با قطعات الکترونیکی ظریف را دارید و سنسور جایگزین دقیقاً مشابه را پیدا کردهاید، ممکن است بتوانید. اما در بیشتر موارد، به دلیل حساس بودن و نیاز به باز کردن کامل دستگاه، توصیه میشود این کار توسط تعمیرکار متخصص انجام شود تا به سایر قطعات آسیب نرسد. - چرا بعد از تعویض برند رول کاغذ، دستگاهم دچار خطای سنسور شده است؟
به احتمال زیاد رول جدید شما از نظر عرض، ضخامت یا کیفیت هسته با رول قبلی تفاوت دارد. حتی یک میلیمتر تفاوت در عرض یا نرمی بیشتر کاغذ میتواند عملکرد سنسور را تحت تأثیر قرار دهد. سعی کنید به برند قبلی بازگردید یا نمونهای از برند جدید را که کاملاً مطابق استاندارد است، پیدا کنید. - سنسور دستگاه پوز پرتابل (سیار) بیشتر خراب میشود؟ چرا؟
بله، به دلیل قرارگیری در معرض لرزش، ضربه و گرد و غبار محیطهای مختلف، سنسورهای دستگاههای پرتابل مستعد خرابی و کثیف شدن بیشتری هستند. نگهداری و تمیز کردن دورهای برای آنها اهمیت ویژهای دارد. - خطای سنسور گاهی ظاهر میشود و گاهی ناپدید میشود. دلیل آن چیست؟
این نشانه کلاسیک یک اتصال ضعیف (Cold Solder) در پایههای سنسور روی برد یا یک سنسور در حال خراب شدن است. همچنین میتواند ناشی از یک رول کاغذ با لبههای ناهموار باشد که گاهی سنسور را فعال و گاهی غیرفعال میکند. - آیا سنسورها در دستگاههای مختلف (مثلاً اکسفورد، یوراند، یونیون) متفاوت هستند؟
از نظر عملکردی خیر، اما از نظر شکل فیزیکی، ولتاژ کاری و روش نصب ممکن است متفاوت باشند. هنگام تعویض، حتماً باید از سنسور مخصوص همان مدل دستگاه استفاده کرد. - برای تمیز کردن سنسور از چه موادی نباید استفاده کرد؟
هرگز از حلالهای قوی (استون، تینر)، آب، اسپریهای تمیزکننده یا پارچههای زبر استفاده نکنید. بهترین روش، استفاده از هوای فشرده و در صورت لزوم، الکل ایزوپروپیل با مقدار بسیار کم روی یک وسیله غیرکاشن است. - چگونه بفهمم سنسور دستگاهم نوری است یا مکانیکی؟
به محل سنسور نگاه کنید. اگر یک شکاف کوچک و بدون قطعه متحرک دیدید، احتمالاً نوری است. اگر یک اهرم کوچک پلاستیکی دیدید که با تماس کاغرد حرکت میکند، مکانیکی است. دستگاههای نسل جدید عموماً از سنسور نوری استفاده میکنند. - هزینه تعویض سنسور دستگاه پوز چقدر است؟
هزینه بسته به مدل دستگاه و نوع سنسور متفاوت است. معمولاً هزینه قطعه به تنهایی چندان بالا نیست (بسته به نوع، از ۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان)، اما دستمزد تعمیرکار میتواند به کل هزینه بیفزاید. گاهی تعویض یک جفت سنسور (آغاز و پایان) با هم توصیه میشود. - آیا کثیف بودن سنسور میتواند باعث کمرنگ چاپ شدن شود؟
به طور مستقیم خیر. کمرنگ شدن چاپ معمولاً مربوط به هد چاپ، دمای آن یا کیفیت کاغذ است. اما اگر سنسور وجود کاغذ درست کار نکند، ممکن است دستگاه وارد چرخه چاپ نشود که در این حالت اصلاً چاپی صورت نمیگیرد، نه اینکه کمرنگ باشد. - دستگاه قدیمی من سنسور ندارد. چگونه کاغذ را تشخیص میدهد؟
برخی دستگاههای بسیار قدیمی از یک مکانیزم کاملاً مکانیکی استفاده میکنند: یک اهرم که با فشار کاغذ، یک میکروسوئیچ را فعال میکند. مشکلات این نوع اغلب فیزیکی هستند (شکستگی اهرم، ضعف فنر). - آیا میتوان از دستگاه بدون سنسور عملکرد پایان رول استفاده کرد؟
بله، اما شما باید به صورت چشمی و مداوم میزان باقیمانده رول را بررسی کنید تا از چاپ روی هسته و آسیب به هد جلوگیری کنید. این روش برای محیطهای شلوغ توصیه نمیشود. - بعد از برقرفتگی، سنسور دستگاهم کار نمیکند. آیا ممکن است فقط سنسور سوخته باشد؟
در صورت برقرفتگی، احتمال آسیب دیدن برد اصلی یا مدار درایور سنسور بیشتر از سوختن خود سنسور است. دستگاه نیاز به بررسی کامل توسط تعمیرکار دارد. - تفاوت خطای سختافزاری و نرمافزاری سنسور چیست؟
خطای سختافزاری دائمی است و با تعویض رول یا راهاندازی مجدد رفع نمیشود. خطای نرمافزاری ممکن است موقت باشد، مثلاً پس از یک چرخه راهاندازی مجدد (Restart) دستگاه برطرف شود، یا ممکن است ناشی از باگ در نرمافزار دستگاه باشد. اگر خطا پس از خاموش و روشن کردن کاملاً از بین رفت و دیگر تکرار نشد، احتمال نرمافزاری بودن آن بیشتر است.
برای تهیه رول کاغذ کارتخوان با ابعاد دقیق و استاندارد، هسته محکم و برش تمیز که تضمینکننده عملکرد صحیح سنسورهای دستگاه شماست، به صفحه فروشگاه ما یا در واتساپ مجموعه به شماره ۰۹۳۶۹۸۱۰۱۷۷ پیام بدید.


No comment